Odleżyny

OdleżynyOceń:
(1.00/5 z 1 ocen)
Odleżyny
Fot. istockphoto.com

Co to są odleżyny i jakie są ich przyczyny?

Odleżyna jest owrzodzeniem spowodowanym przez ucisk, które rozwija się u osób długotrwale leżących w wyniku przewlekłego ucisku lub tarcia skóry. Tworzy się głównie nad guzami kulszowymi lub w okolicy pięty u pacjentów unieruchomionych (chorzy z porażeniami, z zaburzeniami czuciowymi, po urazach). Inne częste okolice występowania odleżyn to łokcie, kolana i okolice kostek. Do powstania odleżyn może dojść także pod opatrunkiem gipsowym. Szczególnie u dzieci ich rozwój może nastąpić bardzo szybko, bo już w ciągu kilku dni od założenia opatrunku gipsowego. Istotą procesu chorobowego w przypadku odleżyn jest martwica niedokrwienna skóry i niekiedy tkanek leżących głębiej.

Ryzyko pojawienia się odleżyn wzrasta u pacjentów niewłaściwie pielęgnowanych, z zaburzeniami czucia i ruchomości, niskim ciśnieniem tętniczym, nietrzymaniem moczu i stolca, a także w przypadku złamań i zaburzeń stanu odżywienia.

Jak często występują odleżyny?

Odleżyny są częstym zjawiskiem, które obserwuje się przede wszystkim na oddziałach intensywnej terapii, w ośrodkach dla przewlekle chorych czy na oddziałach neurologicznych, a także u pacjentów długotrwale leżących w domu. Częstość występowania odleżyn jest taka sama u kobiet i mężczyzn.

Jak się objawia odleżyna?

Pierwszym objawem odleżyny jest zaczerwienienie skóry (rumień) w miejscu ucisku lub tarcia skóry, który nie blednie przy ucisku. Obecność rumienia jest klasyfikowana jako stopień odleżyny I stopnia i jest wskazaniem do wdrożenia profilaktyki przeciwodleżynowej. W stopniu II wytwarza się płytkie owrzodzenie obejmujące górne warstwy skóry właściwej. Jeśli owrzodzenie sięga do tkanki podskórnej, analogicznie do oparzenia, mamy do czynienia z odleżyną w III stopnia. Z kolei odleżyna IV stopnia obejmuje już struktury leżące głębiej, takie jak mięśnie i kości. Odleżyny, tak jak inne rany, mogą ulegać wtórnym zakażeniom bakteryjnym i wtedy pokrywają się zielonożółtą ropną wydzieliną, z towarzyszącym zaczerwienieniem wokół rany i niekiedy przykrym zapachem.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów odleżyny?

Stwierdzenie nieblednącego przy ucisku rumienia w miejscach ucisku u pacjenta leżącego/unieruchomionego jest wskazaniem do wdrożenia profilaktyki obejmującej zmianę ułożenia pacjenta (co 2 godz. lub nawet wcześniej) oraz masaż tych okolic w czasie zmiany pozycji, a także stosowanie materaców przeciwodleżynowych, które składają się z oddzielnych sekcji na zmianę automatycznie wypełnianych powietrzem, przez co stały ucisk na skórę pacjenta leżącego jest zastępowany uciskiem zmiennym. Materace i poduszki przeciwodleżynowe są dofinansowywane przez NFZ u pacjentów leżących kwalifikujących się do takiej profilaktyki (www.pfron.org.pl). W przypadku rozwoju owrzodzenia wskazana jest konsultacja lekarska i odpowiednie leczenie. Pojawienie się bolesności wokół rany z towarzyszącą gorączką i dreszczami może wskazywać na zapalenie tkanki podskórnej i jest wskazaniem do pilnej konsultacji.

W jaki sposób lekarz stawia diagnozę odleżyny?

Rozpoznanie odleżyny ustala się na podstawie badania lekarskiego. Zwykle wystarcza obraz kliniczny. W przypadku podejrzenia nadkażenia bakteryjnego pobiera się wymaz z rany. Powikłania w postaci zapaleń kości i szpiku mogą wymagać wykonania dodatkowych badań.

Jakie są metody leczenia odleżyny?

Odleżyny stopnia I i II leczy się z użyciem miejscowych preparatów zawierających antybiotyki, stosowanych pod jałowe opatrunki. W terapii można wykorzystać również gotowe opatrunki, np. hydrożelowe lub hydrokoloidowe. Odleżyny wyższego stopnia mogą wymagać oczyszczenia chirurgicznego, a niekiedy przeszczepów skóry. Skórę otaczającą owrzodzenie należy chronić za pomocą preparatów osłaniających, np. pasty cynkowej.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie odleżyny?

Wyleczenie odleżyny jest możliwe, zwłaszcza w stopniu I i II, jeśli dojdzie do ustąpienia ucisku. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem odleżyn, szczególnie III i IV stopnia, jest zapalenie szpiku i kości, które wiąże się z rozwojem sepsy i dużą śmiertelnością.

Co należy robić po zakończeniu leczenia odleżyny?

W przypadku zaleczonych odleżyn wskazane jest wdrożenie elementów profilaktyczno-terapeutycznych zapobiegających wystąpieniu kolejnych owrzodzeń. Zastosowanie odpowiednich materaców przeciwodleżynowych, częsta zmiana pozycji ciała, odpowiednia pielęgnacja skóry, a przede wszystkim leczenie chorób przyczynowych i szybkie uruchamianie pacjentów stanowią istotny element zapobiegający rozwojowi odleżyn.

Co robić, aby uniknąć odleżyn?

Profilaktyka przeciwodleżynowa obejmuje przede wszystkim stosowanie materaców przeciwodleżynowych, częste zmiany pozycji ciała i odpowiednia pielęgnacja skóry u osób leżących. Istotnym aspektem jest też codzienna obserwacja skóry pacjenta pod kątem obecności rumienia, unikanie wilgoci, a także delikatny masaż poprawiający ukrwienie skóry.

Data utworzenia: 07.09.2017
OdleżynyOceń:
(1.00/5 z 1 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies