Czyrak

Czyrak
Gronkowiec złocisty / Fot. CDC

Co to jest czyrak?

Czyrak to bakteryjne zapalenie mieszka włosowego i tkanek go otaczających, które przebiega z wytworzeniem czopa martwiczego. Natomiast nazwa czyraczność oznacza mnogie, nawracające czyraki będące w rożnym okresie rozwoju. Mianem czyraka gromadnego określa się z kolei liczne zlewające się czyraki umiejscowione na zapalnym podłożu. Za zmiany chorobowe w czyraku odpowiedzialny jest gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), który wnika do mieszka włosowego z zewnątrz i wywołuje stan zapalny. Czynnikami predysponującymi do czyraka, a zwłaszcza jego form nawracających, są stany przebiegające z osłabieniem układu immunologicznego (zakażenie HIV, AIDS, przewlekłe leczenie glikokortykosteroidami lub leczenie immunosupresyjne), cukrzyca, choroby nerek, a także ogólne wyniszczenie. Czyraki mogą ponadto występować częściej u chorych na atopowe zapalenie skóry.

Jak często występuje czyrak?

Czyrak jest częstą przyczyną konsultacji dermatologicznych. Nie występuje rodzinnie, nie jest chorobą dziedziczną.

Jak się objawia czyrak?

Czyrak zaczyna się jako zmiana rumieniowo-naciekowa w otoczeniu mieszka włosowego, z następowym powstaniem drobnego czerwono-fioletowy guzka. Guzek ten (średnio po około 4–6 dniach) przekształca się w krostę, która ulega martwicy i rozpadowi z wydzieleniem tzw. czopa martwiczego. Czyraki mają tendencję do samoczynnego opróżniania się z wytworzeniem kraterowatego ubytku skóry, po którego zagojeniu powstaje niewielka blizna. Może się zdarzyć, że nie dojdzie do pęknięcia czyraka i wytworzy się zagłębiona blizna. Obecność czyraków wiąże się z dużymi dolegliwościami bólowymi, które ustępują w momencie pęknięcia zmiany. Czyraki mogą być zlokalizowane praktycznie wszędzie, gdzie występują mieszki włosowe. Najczęściej są to twarz, pacha, kark, pośladki oraz przedsionek nosa i przewód zewnętrzny ucha. Groźną lokalizacją dla czyraków, która może się wiązać z powikłaniami ze strony układu nerwowego, są czyraki w okolicy twarzy (wargi górnej, nosa czy oczodołu). Z uwagi na bezpośrednie połączenia z żyłami z rejonu mózgowia, może nastąpić przejście zakażenia na zatokę jamistą lub opony mózgu. Mnogie, nawracające czyraki oraz czyraki gromadne mogą przebiegać z powiększeniem węzłów chłonnych czy gorączką.

Co robić w przypadku wystąpienia czyraków?

Pojawienie się zmian skórnych o typie czyraków jest wskazaniem do konsultacji dermatologicznej. W przypadku zmian zlokalizowanych na twarzy (szczególnie nad wargą górną czy w okolicy nosa) oraz w razie wystąpienia gorączki lub innych objawów ogólnych – powinna to być pilna konsultacja.

W jaki sposób lekarz stawia diagnozę?

Rozpoznanie czyraków ustala się na podstawie charakterystycznego obrazu klinicznego. W uzasadnionych przypadkach (zwłaszcza jeśli są to zmiany mnogie, nawracające) przydatne może być badanie mikrobiologiczne wymazu pobranego ze zmian skórnych (z oceną wrażliwości na antybiotyki, tzw. antybiogramu), a także badanie w kierunku nosicielstwa gronkowca złocistego (wymaz z nosa).

Jakie są metody leczenia czyraka?

Leczenie czyraków polega na stosowaniu antybiotyków, zwykle doustnie (głównie antybiotyki z grupy penicylin i cefalosporyny). We wczesnej fazie, w celu sprowokowania szybszego uformowania się czopa martwiczego, terapia ta może być połączona z leczeniem miejscowym, które polega na stosowaniu okładów z ichtiolu lub maści ichtiolowej. W erze leczenia antybiotykami kwesta nacinania czyraków nadal jest kontrowersyjna, stosuje się ją w przypadku czyraka gromadnego. Nacięcie powoduje ustąpienie dolegliwości bólowych, przy czym należy je wykonywać w osłonie antybiotykowej (podczas podawania antybiotyku ogólnie).

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie czyraka?

Możliwe jest całkowite wyleczenie zmian skórnych, aczkolwiek przy występowaniu czynników predysponujących, takich jak cukrzyca czy osłabienie odporności, zmiany skórne mogą nawracać. I odwrotnie, przy nawracających zmianach skórnych wskazane są badania np. w kierunku cukrzycy.

Czego nie należy robić po zakończeniu leczenia czyraka?

Nie wolno samodzielnie wyciskać lub nakłuwać zmian skórnych, ponieważ może to spowodować rozsiew bakterii i uogólnione zakażenie.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

W celu zmniejszenia ryzyka zachorowania wskazana jest dbałość o higienę osobistą i kontrola masy ciała oraz stężenia glukozy we krwi.

Data utworzenia: 26.07.2017
CzyrakOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Lekarze odpowiadają na pytania

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies