Fotoalergie (fotouczulenia)

Fotoalergie (fotouczulenia)Oceń:
Fotoalergie (fotouczulenia)
Fot. pixabay.com

Co to są fotoalergie?

Promieniowanie słoneczne, a w szczególności promieniowanie ultrafioeletowe, może być odpowiedzialne za wywoływanie i zaostrzanie różnorodnych chorób skóry.

Szczególne znaczenie ma promieniowanie UVA, czyli długie promieniowanie UV, którego nasilenie jest stałe w ciągu roku, a więc niezależne od pory roku i pogody. Warto dodać, że promieniowanie UVA przenika przez szyby okienne i samochodowe, dlatego możliwe są niepożądane reakcje również w trakcie przebywania w zamkniętym pomieszczeniu czy w trakcie jazdy samochodem.

Do najczęstszych reakcji skórnych wywoływanych promieniowaniem słonecznym należy zaliczyć odczyny fototoksyczne, a także wielopostaciowe osutki świetlne. Rzadziej obserwuje się natomiast odczyny fotoalergiczne (fotouczulenia), których powstawanie jest związane z układem immunologicznym. Odczyny te mogą pojawiać się natychmiast po kontakcie ze światłem słonecznym (w ciągu kilku minut, godzin) albo, co obserwuje się częściej, z opóźnieniem (po 24–48 godz.).

Najczęściej odczyny fotoalergiczne są spowodowane lekami podawanymi doustnie lub stosowanymi zewnętrznie na skórę, a także kosmetykami. Spośród leków należy wymienić przede wszystkim furosemid, leki przeciwcukrzycowe, leki neurologiczne (pochodne fenotiazyny). Składnik kosmetyków, który może uczulać, to kwas paraaminobezoesowy, który paradoksalnie może być składnikiem preparatów o działaniu fotoprotekcyjnym.

Jak często występują fotoalergie?

Odczyny fotoalergiczne, w odróżnieniu od odczynów fototoksycznych, występują stosunkowo rzadko. Nie jest znana częstość tego typu reakcji. Nie są to choroby genetycznie uwarunkowane. Jedynie w przypadku odczynów fotoalergicznych natychmiastowych może istnieć genetycznie uwarunkowana predyspozycja związana z chorobami atopowymi.

Czym się objawia fotoalergia?

Odczyny fotoalergiczne mogą się manifestować w postaci ognisk rumieniowych, rumieniowo-grudkowych, a także pęcherzykowych, a więc są wielopostaciowe. Rzadko mogą pojawić się również pęcherze (ich obecność bardziej przemawia za odczynami fototoksycznymi). Odczyny fotoalergiczne pojawiają się głównie w miejscach eksponowanych na działanie promieniowania ultrafioletowego i mogą się szerzyć na obszary niepoddane napromienianiu. W przypadku zmian przewlekłych może pojawić się złuszczanie skóry i przebarwienia pozapalne. Pacjent może odczuwać świąd. Zmiany skórne wymagają przede wszystkim różnicowania z odczynami fototosycznymi, które przypominają oparzenie słoneczne i nie szerzą się poza miejsca eksponowane na działanie światła.

Co robić w przypadku wystąpienia fotoalergii?

W przypadku pojawienia się objawów mogących świadczyć o rozwoju reakcji fotoalergicznej wskazane jest odstawienie potencjalnego alergenu i konsultacja dermatologiczna celem ustalenia leczenia i możliwości diagnostycznych.

W jaki sposób lekarz stawia diagnozę?

Rozpoznanie odczynów fotoalergicznych ustala się na podstawie badania lekarskiego, a szczególnie wywiadu wykazującego związek z przyjmowanym lekiem lub kosmetykiem. W celu różnicowania z odczynami fototoksycznymi wskazane może być wykonanie tzw. fototestów, które przeprowadza się jedynie w wyspecjalizowanych jednostkach. Testy te polegają na nałożeniu na skórę, zwykle w okolicy pleców, podejrzanych alergenów i naświetlaniu tego obszaru promieniowaniem UVA.

Jakie są metody leczenia fotoalergii?

Leczenie odczynów fotoalergicznych polega na zaprzestaniu stosowania środka/substancji odpowiedzialnej za zmiany skórne. Leczenie miejscowe polega głównie na stosowaniu glikokortykosteroidów i/lub inhibitorów kalcyneuryny. W fazie ostrej choroby pomocne mogą być dodatkowo okłady np. z kwasu bornego lub soli fizjologicznej. Zastosowanie mają również leki przeciwalergiczne (przeciwhistaminowe), które łagodzą świąd i wykazują działanie przeciwzapalne. W uzasadnionych przypadkach (w razie rozległych ostrych zmian zapalnych) konieczna może być hospitalizacja z dożylnym podaniem glikokortykosteroidów i leków przeciwhistaminowych.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Możliwe jest całkowite wyleczenie fotouczuleń i odczynów fotoalergicznych, chociaż zmiany skórne mogą ustępować z pozostawieniem pozapalnych przebarwień (hiperpigmentacji).

Co należy robić po zakończeniu leczenia?

Z uwagi na alergiczny charakter odczynów fotoalergicznych ponowny kontakt z alergenem może wywołać nawrót zmian skórnych. Warto dodać, że w przypadku niektórych leków (np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych) podanie leku w innej postaci niż ta, która spowodowała pierwotną reakcję fotoalergiczną również może spowodować pojawienie się zmian skórnych.

Co robić, aby uniknąć fotoalergii?

Nie ma możliwości działań profilaktycznych, zwłaszcza w odniesieniu do fotoalergii wywołanej lekami, które jedynie u niewielkiego odsetka pacjentów je stosujących wywołują zmiany skórne. Nie można przewidzieć tego typu reakcji, chyba że występowały one w przeszłości. W takich przypadkach należy zachować szczególną ostrożność i zgłaszać tego typu zdarzenia przy każdej wizycie lekarskiej.

Data utworzenia: 26.07.2017
Fotoalergie (fotouczulenia)Oceń:
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies