23 października 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Dermatologia.mp.pl
medycyna praktyczna dla pacjentów

Trądzik różowaty

Co to jest i jakie są przyczyny?

Trądzik różowaty (acne rosacea) jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry twarzy. Obejmuje pierwotnie środkową część twarzy, na której pojawiają się rumień i teleangiektazje (tzn. poszerzone naczynia krwionośne), a następnie grudki i krosty. U niektórych chorych może dojść do przerostu i zwłóknienia gruczołów łojowych, co niekiedy doprowadza do przerostu ograniczonego, tzw. rhinophyma.

Trądzik różowaty to niejednolity zespół objawów o różnej etiologii, zaliczany do „nerwic naczynioruchowych” skóry. Początek choroby z reguły związany jest ze wzmożoną reaktywnością naczyń, bez utrwalonych zmian skórnych. Dominującym objawem jest wówczas napadowe czerwienienie skóry twarzy („okres prerosacea”). Wystąpienie lub zaostrzenie zmian spowodowane jest przede wszystkim stresem i ekspozycją na słońce, ale także:

  • spożywaniem ciężkostrawnych potraw i alkoholu
  • korzystaniem z sauny lub basenów z chlorowaną wodą
  • zaburzeniami endokrynologicznymi (choroby tarczycy, zaburzenia miesiączkowania)
  • stosowaniem leków obniżających poziom cholesterolu, kwasu nikotynowego
  • stosowaniem zewnętrznych preparatów glikokortykosteroidowych na skórę twarzy
  • dużymi dawkami witamin B6 i B12
  • występowaniem opryszczki wargowej. U niektórych chorych stwierdza się też obecność Demodex folliculorum (pasożyta z rodziny roztoczy) oraz drożdżaków.

Jak często występuje?

REKLAMA

Choroba dotyczy około 10% populacji w wieku 30-55 lat, głównie osób z I lub II fototypem skóry, czyli o jasnej karnacji, z jasnymi oczami i włosami. Częstsze zachorowania stwierdza się wśród kobiet, ale choroba ma cięższy przebieg u mężczyzn.

Jak się objawia?

Kryteria diagnostyczne trądziku różowatego podzielono na pierwszorzędowe (rumień przelotny – flushing, transient erythema, rumień stały – nontransient erythema, grudki i krosty, teleangiektazje) oraz drugorzędowe (uczucie pieczenia i/lub szczypania skóry w obrębie zmian, tarczki, wysuszenie bądź obrzęk skóry, objawy oczne, objawy trądziku różowatego zlokalizowanego poza twarzą, zmiany przerostowe).

Trądzik różowaty ma cztery postacie i jedną tzw. odmianę:

  • Postać teleangiektatyczno-rumieniowata (erythematotelangiectatic rosacea): rumień przelotny lub przetrwały występuje na twarzy, zmianom towarzyszą często teleangiektazje, obrzęk twarzy, uczucie pieczenia i palenia skóry w obrębie zmian.
  • Postać grudkowo-krostkowa (papulopustular rosacea): obecny przetrwały rumień w środkowej części twarzy, z okresowo występującymi grudkami i krostami.
  • Postać z dominacją zmian przerostowych (phymatous rosacea): skóra jest pogrubiała, o nieregularnej powierzchni, z obecnością zmian guzowatych. Najczęściej zmiany obejmują nos (rhinophyma), mogą zajmować brodę, czoło, policzki i uszy. Często stwierdza się zapalenie mieszków włosowych w obrębie zmian przerostowych.
  • Postać oczna (ocular rosacea) jest trudną do rozpoznania odmianą choroby. Pacjenci najczęściej trafiają do okulisty z powodu przewlekłych stanów zapalnych brzegów powiek, spojówek i rogówek, co objawia się łzawieniem i przekrwieniem oczu, pieczeniem, kłuciem i swędzeniem, światłowstrętem, uczuciem obecności ciała obcego w oku. Objawem trądziku różowatego jest także dysfunkcja lub zapalenie gruczołów Meiboma (nawracające gradówki i jęczmienie, jako wynik infekcji gronkowcowej).

Odmiana trądziku różowatego – ziarniniakowy trądzik różowaty (granulomatous rosacea): charakteryzuje się występowaniem twardych, żółtych, brązowych lub czerwonych grudek bądź guzków, które mogą prowadzić do bliznowacenia. Zmiany występują na minimalnie zapalnym podłożu lub w niezmienionej skórze.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Jeżeli pacjent zaobserwuje powyższe zmiany chorobowe, powinien się udać do dermatologa w celu dokładnej oceny zmian i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Rozpoznanie ustala się na podstawie stwierdzenia wykwitów rumieniowych i grudkowo-krostkowych umiejscowionych głównie w środkowej części twarzy, wzmożonej reakcji naczynioruchowej (zaczerwienienie pod wpływem bodźców fizycznych i psychicznych), współistnienia objawów łojotoku. Decydujący w rozpoznaniu choroby jest rumień utrzymujący się w centralnej części twarzy.

Jakie są sposoby leczenia?

U pacjentów z trądzikiem różowatym przeciwwskazane są takie zabiegi, jak: złuszczanie z użyciem kwasów owocowych, kwasu trójchlorooctowego, kwasu salicylowego. Powodują one przekrwienie skóry, co nasila i utrwala rumień, a także intensywne płatowe złuszczanie, któremu towarzyszy niemiłe uczucie pieczenia i palenia skóry. Niewskazane są także zabiegi rozgrzewające. Przy pielęgnacji skóry należy unikać tarcia, ucisku, a także stosowania kosmetyków bogatych w substancje aktywne, które zamiast wpływać dobroczynnie na skórę, wywołują podrażnienie lub uczulają.

Metody terapeutyczne stosowane w trądziku można zaliczyć do trzech grup:

  • leczenie zewnętrzne (miejscowe)
  • leczenie doustne
  • odpowiedni dobór dermokosmetyków.

Leczenie miejscowe

W leczeniu miejscowym stosuje się metronidazol 0,75% i 1% w postaci żelu lub kremu.

Ponadto stosuje się kwas azelainowy (redukuje głównie zmiany zapalne - grudki i krosty), 10% sulfacetamid sodowy z 5% siarką oraz nadtlenek benzoilu (lek ten powoduje szybkie ustępowanie zmian grudkowo-krostkowych i może być stosowany u pacjentów z postacią guzowatą oraz odmianą ziarniniakową trądziku różowatego).

Spośród stosowanych miejscowo antybiotyków w terapii szczególne miejsce przypada makrolidom: erytromycynie, klindamycynie oraz tetracyklinie. W razie stwierdzenia Demodex folliculorum można zastosować krotamiton.

Leczenie ogólne

Usuwanie czynników przyczynowych: niedokwaśność soku żołądkowego, zaburzenia hormonalne. Leczenie zakażeń Helicobacter pylori likwiduje zapalenie błony śluzowej żołądka i z tego względu może być zastosowane szczególnie przy współistnieniu zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, lek natomiast nie działa na zmiany bezpośrednio.

Jeśli obecne są zmiany grudkowo-krostkowe, zaleca się antybiotyki tetracyklinowe (tetracyklina, doksycyklina, limecyklina). W przypadku przeciwwskazań do stosowania tetracyklin zaleca się makrolidy: erytromycynę, azytromycynę, klarytromycynę.

Pacjentom, u których zawiodły tradycyjne metody leczenia, zaleca się izotretynoinę. Leczenie ogólne retinoidami niesie ze sobą ryzyko wystąpienia wielu działań niepożądanych (wysuszenie warg, błony śluzowej jamy ustnej i nosa, krwawienie z nosa, wypadanie włosów, zaburzeń parametrów lipidowych i in.), ale spodziewane efekty lecznicze rekompensują pacjentom te niedogodności.

W rhinophyma wskazany jest zabieg chirurgiczny (ścinanie nożem elektrycznym), rezultat estetyczny są korzystny, podobnie jak w przypadku zastosowania laseru.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Trudno jest osiągnąć całkowite wyleczenie zmian skórnych w przebiegu trądziku różowatego. Stosując odpowiednie leczenie preparatami miejscowymi, lekami doustnymi, zabiegi chirurgiczne (rhinophyma) lub laserowe można zminimalizować postęp choroby. Trądzik różowaty należy leczyć, ale nie ma preparatów, które raz na zawsze zwalczą chorobę. Celem terapii jest zmniejszenie i/lub usunięcie istniejących objawów, a następnie zapobieganie pojawieniu się nowych zmian.

Co trzeba zrobić po zakończeniu leczenia?

Skóra z trądzikiem różowatym jest bardzo wrażliwa, podatna na podrażnienia i wymaga specjalnej pielęgnacji, która pomaga odbudować uszkodzoną warstwę ochronną. Do codziennej pielęgnacji i mycia twarzy zaleca się dermokosmetyki do skóry wrażliwej, zawierające substancje nawilżające i zmiękczające, takie które nie niszczą ochronnej warstwy lipidowej. W pielęgnacji skóry z trądzikiem różowatym należy unikać mydeł lub detergentów syntetycznych, ponieważ działają drażniąco i wysuszająco, niszcząc warstwę ochronną naskórka. Nie zaleca się również kosmetyków i leków miejscowych, które zawierają substancje drażniące oraz kosmetyków zawierających środki zapachowe, gdyż mogą podrażnić skórę.

Co robić, aby unikać zachorowania?

Trądzik różowaty występuje u osób z predyspozycją genetyczną (występuje również u innych członków rodziny), bądź u osób ze skłonnością osobniczą do tego typu zmian skórnych. Tacy pacjenci powinni prawidłowo pielęgnować skórę, unikać ostrych i pikantnych potraw, silnego nasłonecznienia, alkoholu, w miarę możliwości zredukować sytuacje stresowe.

Zobacz także

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Czy tatuaż jest bezpieczny dla zdrowia?
    Czy tatuaż jest bezpieczny dla zdrowia? Jakie mogą być negatywne konsekwencje wykonania tatuażu? Kiedy robienie tatuażu jest przeciwwskazane? O czym należy wiedzieć przed wykonaniem tatuażu i jak pielęgnować skórę po jego zrobieniu?
  • Zmiany płytki paznokciowej
    Od paru miesięcy mam problem z jednym paznokciem. Pęka wzdłuż. Dlaczego tak się dzieje? Za każdym razem jak go obetnę, to rośnie ładnie i jak już jest trochę dłuższy, to zaczyna się uszczerbiać i rozdwajać.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują